Położenie Nadleśnictwa

Nadleśnictwo Koniecpol położone jest w gminach: Koniecpol,

Szczekociny, Secemin, Kroczyce, Irządze, Włodowice, Moskorzew, Lelów, Janów, Radków oraz na terenie miasta Koniecpol i miasta Szczekociny.

Siedziba Nadleśnictwa znajduje się w Koniecpolu, w odległości
l km od stacji PKP Koniecpol i podlega Regionalnej Dyrekcji Lasów
Państwowych w Katowicach.

Nadleśnictwo Koniecpol składa się z dwóch obrębów:

- Koniecpol o powierzchni ogólnej - 7348,22 ha.

- Szczekociny o powierzchni ogólnej - 7566,19 ha.

Warunki przyrodnicze Nadleśnictwa

Lasy Nadleśnictwa Koniecpol według danych położone są w zasięgu VI Krainy Przyrodniczej-Leśnej Wyżyn Środkowopolskich, w Dzielnicy 5 - Niecki Nidziańskiej i częściowo w Dzielnicy 4 Jury Krakowsko-Wieluńskiej.

 Rzeźba terenu

Krajobraz Nadleśnictwa Koniecpol charakteryzuje się równinną
rzeźbą terenu, jedynie na niewielkich obszarach w części południowo-
-zachodniej (leśnictwo Pradła) jest lekko pofałdowany z upiętrzeniami skalnymi poprzecinanymi rowami i strumykami. Tereny Nadleśnictwa
obejmowało zlodowacenie środkowopolskie. Wysokości względne
wy noszą od 10 do 35 m n.p.m., a bezwzględne od 200 do 413 m n.p.m.

Klimat

Klimat omawianego obszaru zaliczany jest do klimatu kontynentalnego charakteryzującego się dużą zmiennością. Średnie temperatury
stycznia wynoszą od -2 do -3 stopni C, lipca od 18 do 18,5 stopni C,·a średnia roczna temperatura waha się w granicach 7,5 do 8 stopni C. Średnia amplituda temperatur wynosi około 20 do 20,5 stopni C. Przeciętna ilość opadów jest dość mała i wynosi od 550 do 650 mm rocznie. Pokrywa śnieżna zalega około 70-80 dni w roku. Długość okresu wegetacyjnego trwa w tym terenie mniej więcej około 210 dni, rozpoczynając się w kwietniu, a kończąc w październiku. Obszary leśne Nadleśnictwa znajdują się w pasie działania „szlaków gradowych" i silnych wiatrów wiejących z południowego zachodu i co kilka lub kilkanaście lat nawiedzane są huraganami powodującymi duże szkody gospodarcze w istniejących drzewostanach. Ujemnie na wegetację wpływaj ą czasami spóźnione przymrozki
występując jeszcze w maju, a nawet w pierwszej dekadzie czerwca.

Stosunki wodne

Obszar Nadleśnictwa położony jest w zlewiskach rzek: Pilica, Białka, Krztynia i Nida. Nieuregulowanie koryt Pilicy i Nidy ma ujemny wpływ na drzewostany. Lasy leżące bardzo blisko tych rzek ulegają częstym zalewom i podmakaniom.
Poziom wody gruntowej występuje w obniżeniach terenowych oraz nad strumykami i rowami na głębokości 0,2 - 1,5 m, natomiast na pozostałym terenie na głębokości od 1,6 - 10 m w zależności od lokalnych warunków glebowych i siedliskowych.

Na obszarach, na których przez raptowny ubytek w wielu miejscach zwartych drzewostanów o wysokich zadrzewieniach (częściowo leśnictwo Secemin) zostały całkowicie zakłócone stosunki wodne. Strumyki i rowy w wielu miejscach zanieczyszczone, od kilku lat nieodnawiane i nieposiadające przepustów zatraciły swój pierwotny charakter cieków odwadniających, co łącznie z wylesieniem dużych powierzchni na terenach podmokłych, stało się bezpośredni ą przyczyną podwyższenia się poziomu wód gruntowych. Powierzchnie te ulegają silnemu zachwaszczeniu i zadarnieniu oraz silnej degradacji siedlisk. Woda opadowa nie mając możliwości szybkiego odpływu, przez długi okres stagnuje na powierzchni leśnej, ujemnie wpływając na stan zdrowotny istniejących tu drzewostanów przerzedzonych. Brak urządzeń wodnomelioracyjnych uniemożliwia odprowadzenie nadmiaru wody z niektórych obszarów Nadleśnictwa Koniecpol, powodując postępujące zabagnienie terenów obniżonych i masowo
wydzielanie się posuszu. Bagna śródleśne i torfowiska zajmują około 250 ha ogólnej po wierzchni Nadleśnictwa Koniecpol i mają poważny wpływ na zabagnienie sąsiednich terenów leśnych, są bezproduktywne oraz w zasadzie nie nadając się do zalesienia, bowiem większość z nich zalana jest wodą przez cały rok. Spełniaj ą one jedynie rolę wodopojów dla zwierzyny i ptactwa oraz sprzyjaj ą dużemu gnieżdżeniu się ptactwa wodnego i błotnego.

Gleby

Jak wynika z danych Nadleśnictwa Koniecpol omawiany teren jest monoklinalnym pasem kredowym. Na kredzie zalegają utwory czwartorzędowe pokryte lessami, wśród których największą powierzchnię zajmują piaski rzeczne dawnych tarasów akumulacyjnych, zajmujących większą część północno-zachodnich obszarów Nadleśnictwa. Znacznie mniejszą powierzchnię zalegają piaski bezpośredniej
akumulacji lodowcowej przewiane w wydmy, między którymi wy stępują tereny podmokłe i zatorfione. Wytworzyły się z nich gleby murszowe i torfowe.

W miejscach, gdzie utwory kredowe nie są pokryte utworami lodowcowymi, lub gdzie ich pokrywa jest bardzo cienka, wykształciły się gleby rędzinowe. Ogólnie na obszarze całego Nadleśnictwa przeważaj ą gleby piaszczyste o różnej głębokości, sporadycznie zalegające na podglebiu gliniastym oraz bagienne o odmiennym
charakterze.

W zależności od podłoża geologicznego, na omawianym terenie
występują następujące typy gleb:

- gleby bielicowe o różnym stopniu zbielicowania

- gleby brunatne

- gleby rędzinowe

- gleby bagienne

- gleby pobagienne

Gleby bielicowe zajmuj ą największą powierzchnię Nadleśnictwa i w zasadzie występują we wszystkich kompleksach leśnych. Spotykamy się w tym typie gleb z glebami bielicowymi właściwymi i skryto bielicowymi. Stopień zbielicowania tych gleb jest różny, przeważają gleby średnio i silnie zbielicowane. W ich skład wchodzą piaski luźne o charakterze wydmowym oraz piaski słabo gliniaste przeważnie głębokie świeże miejscami suche. Na glebach bielicowych wytworzyły się znaczne siedliska boru suchego, boru świeżego i boru mieszanego świeżego. Na piaskach słabo gliniastych i lekko gliniastych, całkowitych lub zalegających przeważnie na glinach o większej wilgotności, wytworzyły się siedliska boru mieszanego świeżego i częściowo wilgotnego oraz lasu mieszanego. Odczyn wymienionych gleb jest kwaśny.

Gleby brunatne właściwe i kwaśne znajdują się na przejściu do gleb bielicowych. Występują fragmentarycznie na terenie Nadleśnictwa, a spotykamy je na piaskach słabo gliniastych i głęboko gliniastych lub zalegających na glinie. W zależności od skały macierzystej, położenia i warunków wilgotnościowych wyróżniamy gleby brunatne wyługowano. W warunkach większego uwilgotnienia, w pobliżu gleb pobagiennych utworzyły się gleby szarobrunatne o miąższości warstwy próchniczej. W sąsiedztwie zwłaszcza rędzin wy stępuj ą również gleby brunatne wytworzone z utworów lodowcowych piasków i glin, pod którymi na głębokości poniżej Im. występuje lita skała wapienna. Na glebach brunatnych występuje częściowo siedlisko lasu mieszanego i lasu wilgotnego. Gleby rędzinowe występują w południowo-wschodniej części Nadleśnictwa. Są to głównie rędziny brunatne, wytworzone z glin i piasków gliniastych zalegających płytko lub średnio głęboko w skale wapiennej. Gleby te charaktery żuj ą się dużą wilgotnością pochodzenia opadowego z powodu nieprzepuszczalności skały wapiennej, co
w miejscach niżej położonych powoduje zatrzymanie wody przez dłuższy okres czasu w ciągu roku, przyczyniając się do powstawania rędzin murszowych. Rędziny należą do najlepszych gleb Nadleśnictwa i stanowią podłoże siedlisk lasu świeżego lub wilgotnego.

Gleby bagienne obejmuj ą większe płaty i powierzchnie omawianego terenu. Położone są w obniżeniach terenowych, nad rowami oraz wokół bagien (leśnictwo Secemin i Gabrielów) i wykazuj ą warunki największej wilgotności. Wśród tych gleb przeważaj ą torfy niskie, a w nieckach bezodpływowych występują torfy przejściowe i wysokie, które przez długotrwałe zatrzymywanie wód opadowych ulegają postępującemu zabagnieniu. Na glebach tego typu spotykamy się
z siedliskami boru bagiennego oraz boru wilgotnego. Odczyn tych gleb jest przeważnie kwaśny. Gleby pobagienne występują w obniżeniach terenowych w całym Nadleśnictwie, szczególnie w dolinie Pilicy. Są to gleby murszowe
odznaczające się dużą miąższością warstwy murszowej, zalegający na
warstwie mineralnej lub torfowej; gleby mułowe lub murszowo-mineralne z dużą ilością części organicznej w różnym stadium rozkładu o średniej głębokości i wysokim poziomie wód gruntowych. Gleby te w większości zalegają na piaskach luźnych lub iłach. Na glebach pobagiennych wytworzyły się siedliska boru wilgotnego, boru bagiennego, boru mieszanego wilgotnego oraz olesu. Odczyn tych gleb jest kwaśny. Oceniając ogólnie warunki glebowe Nadleśnictwa Koniecpol, uznać je należy za dobre z podkreśleniem jednak ujemnego wpływu
nieuregulowanych warunków wodnych na zwiększenie się obszarów
podmokłych i zabagnionych.

Siedliska roślinne.

Na podstawie poszczególnych kategorii gleb, uwzględniając przy ty roślinność runa i wzrostu istniejących drzewostanów, ustalono następuj typy siedliskowe lasu, które przedstawia niżej zamieszczona tabela.

Typy siedliskowe lasu

Jak wynika z powyższego zestawienia w Nadleśnictwie Koniecpol wydzielono 12 typów siedliskowych lasów. Ponad 84% powierzchni zajmują siedliska borowe, gdzie dominującym jest bór świeży zajmujący 40,8% powierzchni, natomiast najmniejszą powierzchnię, bo tylko 0,3% stanowi siedlisko lasu wilgotnego.

Poniżej w tabeli nr 3 przedstawiono procentowy i powierzchniowy udział poszczególnych drzewostanów w określonym typie siedliska. Jest to zarazem gospodarcze nastawienie opisywanego Nadleśnictwa.

Powierzchniowy i procentowy udział drzewostanu w poszczególnych typach siedlisk.

Zestawienie roślin występujących w lasach Nadleśnictwa Koniecpol

Z tabeli wynika, że w lasach Nadleśnictwa Koniecpol występuje około
94 gatunków roślin. W tej liczbie największą grupę, bo aż 66,7%
stanowią rośliny zielne, 18,6% zajmuj ą krzewy, a najmniejszą grupę
wszystkich roślin 14,7% stanowią drzewa.